Giriş

Daha önce Web'de gezinirken ilgi çekici bir reklamı veya bağlantıyı tıklattığınızda açılan pencerelerin ekranınızı doldurduğu veya tarayıcınızın sizi bir anda bir yığın zararlı siteye yönlendirdiği oldu mu? Ya da ücretsiz bir yazılım indirdiğiniz ve bu yazılım bilgisayarınıza sizin haberiniz olmadan çevrimiçi hareketlerinizi takip eden bir program bulaştırdığı için bilgisayarınızın birden yavaş çalışmaya başladığı oldu mu?

Casus yazılımların ve reklam yazılımlarının gizemli dünyasına hoş geldiniz. Bu programlar sadece can sıkıcı olmakla kalmaz, sizin gibi normal internet kullanıcıları için güvenlik riskleri de oluşturabilir.

Casus Yazılım ve Reklam Yazılımı

Casus Yazılım bilginiz veya izniniz olmadan bilgisayarınıza yerleşir. Arka planda çalışıp bilgilerinizi toplar veya etkinliklerinizi izler. Birçok casus yazılım, bilgisayarınız ve bilgisayarınızı nasıl kullandığınız hakkında bilgi toplar. Örneğin Web tarama davranışlarınızı izleyebilir. Ancak daha gelişmiş casus yazılım türlerinin web sitesi parolalarınızdan kullanıcı adlarınıza, kredi kartı numaralarınızdan anlık iletilerinizin kopyalarına kadar yüksek seviyede kişisel bilgileri topladıkları ve bu bilgileri kimlik hırsızlarına aktardıkları bilinmektedir.

Reklam yazılımları casus yazılımlardan biraz farklıdır; amaçları temel olarak bilgisayarınızda reklam içerikleri görüntülemektir. Çoğu zaman açılan pencereler kullanan reklam yazılımı programları, reklamlar ve başka web sitelerine bağlantılar görüntüler. Bu reklamların çoğu yasal ürünler için müşteri kazanmaya çalışır. Bazı reklam yazılımları tarama etkinliklerinizi izler ve daha sonra bu bilgileri hedefe yönelik reklam içerikleri göndermek için kullanır. Bu reklamlar bazı insanların umurunda değildir, ancak bazıları bunu gizlilik ihlali olarak görür.

Burada sorulması gereken en önemli soru şudur: Bu programı bilgisayarınızda istiyor musunuz? Size göre gizliliğinizi ve güvenliğinizi etkiliyorsa (veya en azından size sıkıntı veriyorsa), istenmeyen yazılım kategorisine dahildir. Bu da, bu yazılımlarla nasıl başa çıkacağınızı öğrenmeniz gerektiği anlamına gelir.

Casus Yazılım ve Reklam Yazılımı Nasıl Kaldırılır

İster güvenlik riskleri isterse performans sorunları oluştursunlar, bazı casus yazılım türlerinin yalnızca sıkıntı vermediği açıktır. Örneğin yoğun bir şekilde arka planda çalışan casus yazılımlar veya reklam yazılımları bilgisayarınızın kaynaklarına hakim olabilir ve bazen sisteminizin tamamen çökmesine yol açabilir. Yavaş bilgisayarlar herkesin canını sıksa da, ev ofisi kullanıcıları için bu durum daha da kötüdür.

Bu programlar çoğu zaman indirdiğiniz başka programlarla yüklenir. Elbette, yazılımın lisans sözleşmesinde muhtemelen bu konuda bir bildirim vardır. Ancak bu sözleşmeler çok uzun olabilmektedir ve çoğumuz sözleşmelerin tamamını okumayız. Tipik bir örnekte, casus yazılım veya reklam yazılımı İnternetten indirdiğiniz ücretsiz yazılımlarla birlikte gelir. Bazıları bunu adil bir değiş tokuş olarak görse de (siz ücretsiz yazılım alıyorsunuz, yazılım üreticisi de davranışlarınızı takip ediyor), bazıları kullanıcının aldatıldığını ve haklarının ihlal edildiğini düşünür.

Bu arada, siz Web'de gezinirken çok sayıda istenmeyen yazılım bilgisayarınıza yerleşir. Çoğu durumda, açılan bir pencereyi veya sahte bir iletişim kutusunu tıklatarak bir indirme işlemi başlatmanıza neden olurlar. Bazı açılan pencereler, "acil" veya cazip mesajlar içerir. Ücretsiz bir hediye sunabilir veya Web sayfasını görüntülemek için yazılım indirmeniz gerektiğini belirtebilirler. Pencerede çoğu zaman "evet" veya "hayır" seçeneklerinden birini seçmenizi isteyen bir mesaj görünür. Gerçekte ise pencereyi tıklattığınızda bilgisayarınıza casus yazılım veya reklam yazılımı indirilir, bu nedenle pencereyi sadece kapatın.

Casus Yazılım ve Reklam Yazılımından Nasıl Kaçınabilirsiniz

İstenmeyen birçok yazılım, yaptığınız veya yapmadığınız bir şey nedeniyle bilgisayarınızın bir bölümüne yerleşir. İstenmeyen casus yazılım ve reklam yazılımlarından şu şekilde kaçınabilirsiniz:

  • Bilgisayarınıza indirdiğiniz öğeler konusunda seçici olun. İndirmeden önce programa gerçekten ihtiyacınız olduğundan emin olun. Yazılım üreticisinin adını daha önce duymadıysanız, teknolojinin arkasındaki insanlar ve teknolojinin kendisi hakkında daha fazla bilgi almak için web sitesini dikkatli bir şekilde inceleyin. Bilginiz veya onayınız olmadan casus yazılım yüklemek için kullanılan yaygın bir araç olan ActiveX'e de dikkat edin. ActiveX'i tarayıcı tercihleriniz üzerinden kapatabilir ve güvenli bir sitenin gerektirmesi durumunda istediğiniz zaman tekrar açabilirsiniz.
  • Lisans sözleşmelerini okuyun. Bu sözleşmeleri okumak gözünüzü korkutabilir, ancak riske girmemek için ücretsiz bir yazılım yüklediğinizde aşağı kaydırıp "Kabul ediyorum" düğmesine basmakla kalmayın. Her sözleşmeyi dikkatli bir şekilde okuyun ve bilgi toplama işlemleri ile ilgili bir ifade olup olmadığına bakın, çünkü böyle bir yazı ücretsiz yazılımınız ile birlikte casus yazılım veya reklam yazılımı alacağınız anlamına gelebilir.
  • Casus yazılımları önleme dolandırıcılıklarına karşı dikkatli olun. Web, casus yazılımları önlemek için çok az destek olan veya hiçbir şey yapmayan "casus yazılım önleme" araçları ile dolu. Hatta bazıları durumu daha da kötüleştirir. Bu araçların satıcıları çoğu zaman bilgisayarınızda neredeyse hiç durmadan yüzlerce casus yazılım programı tespit eden ücretsiz taramalar sunar. Ardından da hemen sahte ürünlerini satın almanızı isterler.
  • Tıklatılabilir reklamlara karşı dikkatli olun. Tıklatılabilir reklamlar gösteren programlardan, özellikle ücretsiz yazılımlardan kaçının. Bu reklamlar tehlike işaretidir. Reklamları tıklatırsanız, birileri sizin bu reklamlara nasıl yanıt verdiğinizi izliyor olabilir.

Sonuç

Ne yazık ki, casus yazılımlardan ve reklam yazılımlarından yakında kurtulacakmışız gibi görünmüyor. Ancak bilgisayarınıza nelerin girdiğine, nelerin içeri alınmadığına ve nelerin tutulduğuna karar vererek kontrolü elinize alabilirsiniz.