Teknoloji, hayatlarimizi daha on yildan kisa süre önce mümkün olmayan sekillerde ortaya koymaktadir. Çocuklarim, nostaljik bir sekilde arabayi yolun kenarina çekip kamuya açik bir ödemeli telefon kullandigimiz veya yön tarifi almak için birisine telefon açtigimiz günlerden bahsettigimde gülmekten kiriliyor ("Ne? Cep telefonu yok muydu? GPS navigasyonu yok muydu?"). Bugün birçok teknoloji araciligiyla yan odada olsun veya baska bir ülkede olsun rahat bir sekilde insanlarla sohbet edebiliyoruz. Her sey hizli ve etkileyici.
Bu talihin diger yüzünde ise ayni teknolojinin insanlarin kötü seyler yapmak için de bir ortam sunmasidir.
Siber Tacizin Tanimi
Basit kelimelerle ifade edecek olursak siber taciz, çevrimiçi tacizdir. Teknolojinin ve özellikle de Internetin birisini rahatsiz etmek için kullanilmasi olarak tanimlanmistir. Yaygin görülen özellikleri arasinda haksiz suçlamalar, takip, tehditler, kimlik hirsizligi, verilerin yok edilmesi veya manipülasyon yer alir. Siber taciz, cinsel veya baska bir sekilde olsun çocuklarin rahatsiz edilmesini de içerir.
Bu rahatsizlik birçok farkli sekilde ortaya çikabilir, ancak tümünün ortak özelligi istenmemeleri ve çogu zaman saplanti halinde ve yasa disi olmalaridir. Siber takipçiler cinsel taciz, uygunsuz iletisime geçme veya sadece hayatiniz ve ailenizin faaliyetleri ile ilgili rahatsiz edici tacizde bulunmak için e-posta, anlik iletiler, telefon aramalari ve baska iletisim aygitlari kullanir.
Çocuklar "taciz" terimini, sosyal aglari araciligiyla birisinin etkinliklerini takip etmeyi açiklamak için kullanir. Benim kendi çocuklarim dijital hayatlarini takip ettigim için beni bile "takipçi" olarak suçluyorlar. Terimi yanlis kullanarak cinsel taciz suçunun ciddi dogasini oldugundan küçük göstermemek gerekir. Büyük bir cep telefonu saglayicisinin kisa süre önce televizyonda yayinlanan reklaminda, çevrimiçi etkinliklerini cep telefonunda takip ederken yatak odasi camindan gizlice asik oldugu erkegi gözetleyen genç bir kadin gösteriliyor. Bu reklam espri amaçli olsa da gerçek hayatta taciz çok rahatsiz edici bir durumdur.
Ilginçtir ki, ayni reklam siber taciz hakkinda önemli bir gerçege dikkat çeker: Çogu zaman tacizde bulunan kisiler yabanci degil, tanidiginiz birisidir. Eski bir sevgili, eski bir arkadas veya sadece sizi ve ailenizi uygunsuz bir sekilde rahatsiz etmek isteyen biri olabilir.
Siber Taciz Nasil Zarar Verir
Siber taciz çok korkutucu olabilir. Arkadasliklari, itibarlari, kariyerleri, kisinin imajini ve güvenini yok edebilir. Sonuç olarak da gerçek dünyada meydana gelen tacizlere göre kurbani çok daha büyük bir fiziksel tehlikeye atabilir. Evet, bu çok ciddi bir konu. Aile içi siddet kurbanlari çogu zaman siber taciz kurbanlaridir. Onlar da herkesin olmasi gerektigi gibi, teknolojinin siber tacizi kolaylastirdiginin bilincinde olmalidir. Bilgisayar ve cep telefonunuzda olup biten her seyi takip etmek için casus yazilimlar kullanilabilir ve bu da siber takipçilere inanilmaz bir güç ve bilgi saglar.
Tacizden Korunma Ipuçlari
Asagida dogrudan size, bilgisayariniza veya ailenize yapilabilecek siber tacizi önlemek için yardimci olacak olan birkaç ipucu verilmistir:
- Bilgisayariniza ve cep telefonlari gibi Web'e erisimi olan diger aygitlara fiziksel erisim konusunda tetikte olun. Siber takipçiler, kurbanlarini izlemek için yazilim ve donanim aygitlari kullanir (bazen siz farkinda bile olmadan bilgisayariniz arkasina takilidir).
- Bilgisayardan uzaklastiginizda her zaman bilgisayar programlarindaki oturumunuzu kapatin ve parolali bir ekran koruyucu kullanin. Ayni durum cep telefonlari için de geçerlidir. Çocuklariniz ve esiniz de ayni iyi aliskanliklari gelistirmelidir.
- Iyi parola yönetimi ve güvenligi konusunda alistirma yapin. Parolalarinizi hiçbir zaman baskalariyla paylasmayin. Ayrica parolalarinizi sik sik degistirmeyi unutmayin! Bu çok önemlidir.
- Simdi sizin adiniz ve aile bireylerinizin adlarini çevrimiçi aratin ve sizinle çocuklariniz hakkinda çevrimiçi neler bulunduguna bakin. Sosyal aglari da aramak konusunda çekingen olmayin (arkadaslarinizin ve meslektaslarinizin aglari da dahil olmak üzere) ve özel ya da uygunsuz olan her seyi kaldirin.
- Çevrimiçi takvimleri veya programlari, katilmayi planladiginiz etkinlikleri listelediginiz sosyal aginizda bile silin veya özel hale getirin. Bu bilgiler bir takipçinin ne zaman nerede olmayi planladiginizi ögrenmesine neden olabilir.
- Güvendiginiz kisilerin disindakiler ile çevrimiçi paylasiminizi sinirlamak için tüm çevrimiçi hesaplarinizda gizlilik ayarlarini kullanin. Bu ayarlari kullanarak birisi sizin adinizi aradiginda profilinizin görünmemesini saglayabilirsiniz. Insanlarin yayinladiklarinizi ve fotograflarinizi görmemesi için onlari engelleyebilirsiniz de.
- Birisinin günlük etkinliklerinizi takip etmek için casus yazilim kullandigindan süpheleniyorsaniz ve tehlikede oldugunuzu düsünüyorsaniz, yardim almak için kamuya açik bilgisayarlar veya telefonlar kullanin. Aksi takdirde, siber takipçi yardim almaya çalistiginizi ögrenir ve bu da sizin için daha da büyük bir tehlike olusturabilir.
- Her zaman oldugu gibi birisinin bir kimlik avi saldirisi veya virüs bulasmis olan bir Web sitesi araciligiyla bilgisayariniza casus yazilim yüklemesini önlemek için iyi, güncellenmis güvenlik yazilimi kullanin. Hangi güvenlik yazilimlarinin mevcut oldugunu görmek için cep telefonunuzun uygulama magazasina gidin. Ya da aygitinizin platformu için hangi programlarin mevcut oldugunu görmek için Norton Mobile sayfasini ziyaret edin. Güvenlik yazilimlari, aygitinizda casus yazilimlari tespit etmenizi saglayabilir ve takip edilme riskini azaltabilir.
Çocuklariniza Ögretin
Sürekli ayni seyleri söylediginizi düsünseniz de çocuklariniza tekrar tekrar ne kadar güvenli oldugunu düsünseler de kendileri hakkinda çevrimiçi kisisel bilgiler vermemelerini söyleyin. Hiçbir zaman gerçek adlarini, okullarinin adini, adreslerini veya yasadiklari sehri belirtmemelerini söyleyin. Telefon numaralari çevrimiçi dagitilmamalidir ve bir yabanci herhangi bir yöntem araciligiyla onlarla irtibata geçerse, bu durumu size hemen bildirmeliler. Çocuklar siber tacize ugradiginda, bunu size anlatmalari için onlari tesvik edin. Ebeveyn olarak siber taciz durumunu ögretmene veya okul müdürüne ve durum ciddiyse polise bildirmelisiniz.
Rapor Edin
Siber tacize ugruyorsaniz, kanit olarak kullanilabilecek olan tüm mesaj veya çevrimiçi görüntülerin bir kopyasini saklayin. Çocuklariniza "print screen" seçenegini veya ekran görüntülerini kaydetmek için diger klavye islevlerini nasil kullanacaklarini gösterin.
En önemlisi, siber tacizleri polise bildirmekten korkmayin. Birçok polis karakolunun siber suç birimleri vardir ve siber taciz bir suçtur.
